شما نام این رمان را چه‌گونه می‌خوانید؟ بیوتِن؟‌ بیوَتَن؟‌ اگر شکل دوم را انتخاب می کنید، شاید یاد غلط دیکته‌ای دوران مدرسه بیفتید. این نخستین جرقه‌ی متفاوت‌بودن کتاب است. انتخاب رسم‌الخط انحصاری رضا امیرخانی در نوع خود تحسین‌برانگیز است. انتخاب خطی متفاوت، ایستادن در برابر پشتوانه‌ای سنگین است تا از این طریق خیلی از حرف‌های دیگر قابلیت بازگویی داشته باشند.
من پیشنهاد می‌كنم كه شمای خواننده هم به خرده‌گیری‌های كوته‌بینانه درباره‌ی تغییر خط‌الرسم گوش نسپارید‌ و در پی معنایی عمیق‌تر از این كتاب باشید.

رمان بیوتن واقعا ارزش خواندن و اندیشیدن را دارد. جریان از این قرار است كه ارمیا با چهره‌ای بسیجی و مذهبی از ایران به آمریكا می‌رود و آرمیتا و خشی (خشایار) از او استقبال می‌كنند. قرار است كه آرمیتا و ارمیا با هم ازدواج كنند. در جریان مواجه‌شدن ارمیا با قوانین آمریكا اتفاق‌های مختلف درونی و بیرونی رخ می‌دهد. مثلا در بحث‌های دینی معمولا آن طرف ماجرا كه باید صحبت كند، سكوت را ترجیح می‌دهد و این یعنی احترام به خواننده تا خودش به نتیجه برسد. ارمیا در خیالش دائم با رفیق دوران جنگ‌اش، سهراب، صحبت می‌كند و او هدایت‌كننده‌ای‌ست كه طبع شوخی هم دارد و گاهی جلوی تعصب‌های ارمیا را می‌گیرد.  

امیرخانی حرف‌های زیادی برای گفتن در این كتاب دارد. او هم از دنیای مدرن و قوانین آن حرف می‌زند و هم از دنیای دینی‌ و درگیری‌های میان نیمه‌ی سنتی و مدرن ذهن‌اش را به تفصیل بیان می‌كند. او صریحا جایی‌كه مطلب كشش دارد، آیه‌های قرآن را می‌آورد. از احكام اسلامی حرف می‌زند. و بی‌طرفانه بودن بعضی از حرف‌هایش موجب می‌شود تا خواننده به دور از پیش‌داوری‌های قبلی‌اش مساله را بار دیگر نگاه كند. مثلا از پروژه‌ای صحبت می‌كند كه ساخت بزرگ‌ترین مناره‌ی جهان را اسلام را در تهران بر‌عهده دارد. رضاخانی هم به جنبه‌های معرفتی این كار اشاره می‌كند و هم به نكته‌هایی بس دقیق. یك‌جا می‌گوید: «مناره اگر روح نداشته باشد، عَلَم كفر است.» و یك‌جا می‌گوید: «كار تحت نظر دو شركت سوئدی و فرانسوی پیش می‌رود. و در همین جاست كه معتقدان به اسلام لحظه‌ای به خود بیایند كه راستی آن دوران طلایی عظمت اسلامی كجا رفته كه ما امروز برای ساخت بناها‌ باید زیر نظر كسانی به غیر از مسلمانان باشیم؟ یعنی ما مسلمانان كم‌‌كاری كردیم.»و در جای دیگر این سخن جان.‌اف. كندی، رئیس جمهور اسبق آمریكا را كه ترور شد، بازگو می‌كند: «نپرسید كه كشورتان برای شما چه كار كرده است، بگویید كه شما برای كشورتان چه كار می‌توانید بكنید.»گره‌افكنی‌ها و درگیر‌كردن ذهن مخاطب آن‌گونه كه نویسنده می‌خواهد، استفاده از دارایی‌های ذهنی متفاوت خواننده، تغییر زاویه‌ی دید، توصیف كافی و نه اضافی از شخصیت‌ها و فضاهای مختلف و... همگی موجب شده تا این رمان بیش از هشت بار با تیراژ بالا به چاپ برسد. بیوتن در سال 1387 برنده‌ی جایزه‌ی اول جشنواره‌ی حبیب غنی‌پور شد و در سال 1388 نامزد جایزه‌ی جلال ارشاد شد كه در میان پنج گزینه‌ی نهایی هیچ‌كدام از كتاب‌ها جایزه نبردند.



تاریخ : سه شنبه 15 شهریور 1390 | 08:12 ق.ظ | نویسنده : علیرضا شیری مسئول كتابخانه | نظرات
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.